Ergens tussen het 40e en 60e levensjaar van een vrouw, houdt de menstruatie op. Die ‘overgang’ gaat bij de meeste vrouwen niet ongemerkt voorbij. Onder invloed van hormoonveranderingen treden allerlei verschijnselen op, waarvan de ene vrouw meer en de andere minder merkt. Wat gebeurt er allemaal in het vrouwelijk lichaam en wat kun je doen om er minder last van te hebben?

De overgang van de vruchtbare naar de onvruchtbare periode in het leven van een vrouw, bestaat feitelijk uit drie gedeelten. Centraal staat de ‘menopauze’: dit is de medische term voor de allerlaatste menstruatie. Dat feit kan altijd pas achteraf worden vastgesteld.
Voor het zover is, is een vrouw in de ‘peri-menopauze’, de aanloopfase naar de laatste menstruatie. Tot slot gaan de hormonale veranderingen ook na de laatste menstruatie nog een paar jaar door, maar de meeste vrouwen hebben in die periode veel minder last van de hormoonveranderingen die dan nog optreden.
Die eerste periode, de ‘aanloopfase’ is wat we in het dagelijks taalgebruik de ‘overgang’ noemen.

EEN INGRIJPENDE PERIODE

De overgang heeft niet alleen lichamelijke, maar ook psychische en sociale gevolgen. Bij ongeveer een kwart van de Nederlandse vrouwen beïnvloeden de overgangsverschijnselen, zoals opvliegers en verandering van de seksuele ervaring het dagelijks leven aanzienlijk. Geen wonder dus dat er vrijwel geen vrouw is die onbezorgd uitkijkt naar zo’n ingrijpende periode, waarvan niemand bovendien precies weet wanneer hij zal beginnen en hoe lang hij zal duren.

De gevolgen van de overgang zijn voor bijna iedere vrouw anders, maar veel vrouwen krijgen te maken met de volgende verschijnselen:

OPVLIEGERS

Het bekendst zijn de plotselinge zweetaanvallen, die vrouwen in de overgang op de meest ongewenste momenten kunnen overvallen. Niet alleen vervelend, maar soms ook gênant. Ze kunnen variëren van een paar seconden tot zelfs een uur. Soms treden ze juist ’s nachts op, waardoor de nachtrust verstoord kan raken.

VAGINALE DROOGHEID

Tijdens de overgang wordt de huid dunner en kwetsbaarder. Dit heeft ook invloed op de vagina, waarvan het slijmvlies sneller geïrriteerd kan raken. Dat geeft een pijnlijk en branderig gevoel. Dit kan gemakkelijk worden tegengegaan door bij het vrijen een glijmiddel of een product tegen vaginale droogheid te gebruiken.

DROGE OGEN

BOTONTKALKING (OSTEOPOROSE)

Botweefsel wordt gedurende het hele leven steeds weer opgebouwd en afgebroken, maar na het 45e jaar begint bij ieder mens de dichtheid en sterkte van de botten te verminderen. In de overgang gaat dat proces nog sneller. Door de afname van het vrouwelijk geslachtshormoon oestrogeen verliezen vrouwen in de overgang in enkele jaren zo’n 10 tot 20% botmassa. Dat hoeft de eerste jaren nog geen problemen te geven, maar zorgt er wel voor dat de botten op latere leeftijd gemakkelijker breken. Vrouwen die heel vroeg in de overgang zijn gekomen, lopen overigens een verhoogd risico op botontkalking.

BLIJF IN BALANS

In de overgang begint de aanmaak van de hormonen oestrogeen en progesteron te schommelen, wat invloed heeft op de lichamelijke en geestelijke gesteldheid.
Een paar tips om hier minder last van te hebben:

• Eet gezond en gevarieerd; dit helpt om de hormoonhuishouding in balans te houden. Let er bovendien op dat je voeding voldoende kalkrijk is.
• Zorg voor voldoende ontspanning. Meer stress betekent vaak: meer last van typische overgangsklachten als vermoeidheid, hoofdpijn, neerslachtigheid en opvliegers. Het is daarom aan te raden spanningen zoveel mogelijk te vermijden door prioriteiten te stellen en niet teveel hooi op je vork te nemen. Een flink stuk fietsen of wandelen is een uitstekende manier om je te ontspannen.
• Beperk de inname van pittig eten en alcohol, want die vergroten de kans op opvliegers.
• Draag kleding van natuurlijk materiaal, liefst in enkele laagjes, zodat je bij een opvlieger makkelijk iets kunt uittrekken.
• Neem als je uitgaat een pakje natte gezichtsdoekjes mee; zo kun je je na een opvlieger even afzonderen en daarna weer ‘fris’ tevoorschijn komen.
• Probeer te ontspannen als de opvlieger komt door rustig adem te halen.
• Beweeg regelmatig. Beweging werkt ontspannend en opbeurend, is goed voor de botten en helpt om in conditie te blijven.
• Roken maakt het botstelsel extra kwetsbaar en verhoogt de kans op breuken; nóg een reden om te stoppen met roken!